سال خمس أو را بدهد ، وچنانچه خمس أو را نداد وقيمت آن ملك بالا رفت لازم است خمس مقدارى را كه آن ملك فعلا ارزش دارد بدهد ، وهمچنين است غير ملك از فرش ومانند آن . ( مسأله 1805 ) : كسى كه از أول تكليف خمس نداده ، اگر مثلا ملكي بخرد وقيمت آن بالا رود ، چنانچه آن ملك را براي آن نخريده كه قيمتش بالا رود وبفروشد مثلا زمين را براي زراعت خريده است ، واز پول خمس نداده قيمت آن را داده ، بايد خمس قيمتي را كه خريده بدهد ، واگر مثلا پول خمس نداده را به فروشنده داده وبه أو گفته اين ملك را به اين پول مىخرم ، بايد خمس مقدارى را كه آن ملك فعلا ارزش دارد بدهد . ( مسأله 1806 ) : كسى كه از أول تكليف خمس نداده ، اگر از منافع كسب چيزى كه به آن احتياج ندارد خريده ويك سال از وقت منفعت بردن گذشته بايد خمس آن را بدهد واگر أثاث خانه وچيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج دارد مطابق شأن خود خريده ، پس اگر بداند در بين سالى كه در آن سال فائده برده با فائده همان سال آنها را خريده ، لازم نيست خمس آنها را بدهد ، واگر نداند بنابر احتياط واجب بايد با حاكم شرع مصالحه كند . 2 - معدن ( مسأله 1807 ) : معدن مثل طلا ، نقره ، سرب ، مس ، آهن ، نفت ، ذغال سنگ ، فيروزه ، عقيق ، زاج ، نمك ومعدنهاى ديگر ، از انفال است ، يعنى مال امام عليه السلام مىباشد ، ولى اگر كسى چيزى از آن را استخراج نمايد ، در صورتي كه شرعا مانعى نباشد ، مىتواند آن را براي خود تملك كند ، وچنانچه به مقدار نصاب باشد ، بايد خمس آن را بدهد .